Ayağın Aşırı Kullanımına Bağlı Yaralanmalar

Ağrılı stres kırıkları, tendinit, spor aktivitelerini kolaylaştırarak önlenebilir.

Fiziksel olarak aktif olmak, uzun süredir sağlığın bir bileşeni olarak takdir gördü, ancak Fulya Ayak Cerrahisi Merkezi’ndeki cerrahlara göre, çok erken çok fazla şey yapmak, ayaklarda hasara yol açabilir ve ağrılı aşırı kullanıma bağlı yaralanmalara neden olabilir: tendinit, yırtılmış tendonlar ve stres kırıkları, bunlardan birkaçıdır.

Fulya Ayak Cerrahisi Merkezi’nde bir ayak ve ayak bileği cerrahı olan Op. Dr. Selim Muğrabi, şu şekilde açıklama yapmıştır: “Bu sıkça görülen yaralanmaların önlenmesi için temel bir strateji, vücudunuzun artan aktiviteye uyum sağlamasına izin vermektir.”.

Op. Dr. Selim Muğrabi diyor ki “Vücudumuz aktivite düzeyimize uyum sağlar, ancak bir süredir egzersiz yapmadıysak, sadece kaslarımız değil, aynı zamanda kasları destekleyen ve yaralanmalara yol açabilen tendonlar ve kemikler de zayıflar.”Agresif bir şekilde yapmak yerine, aktivite düzeyinizi yavaşça arttırmak, vücudun yeniden yapılanma adı verilen doğal bir süreçle uyum sağlamasını ve güçlenmesini sağlar.

Aşırı kullanıma bağlı yaralanmalar birçok spor dalında görülür. Tendinit (bir tendonun ağrılı iltihabı) en çok tenis, futbol ve dans gibi aktivitelerde gerçekleştirilen yan yana veya atlama hareketleriyle ilişkilidir. Tendon yırtılmaları (tendondaki yırtıklar) tipik olarak basketbol ve futbol gibi hızlı, ani hareketleri içeren sporlarla bağlantılıdır. Stres kırıkları – kemikteki küçük kırılmalar – genellikle aşırı sert yürüyüş rutinine geçişlerden sonra veya koşmayı içeren sporlarda sık şekilde görülür. Ancak bu yaralanmaların herhangi biri herhangi bir sporda olabilir.

İyi haber şudur ki, ayağın aşırı kullanıma bağlı yaralanmaları genellikle kolayca önlenebilir. Aktiviteyi kolaylaştırmak kritik olduğundan uzmanlar, etkinliği her hafta yalnızca yüzde 10 artırmayı öneren “yüzde 10 kuralına” uyulmasını tavsiye ediyorlar.

“Bir maratona hazırlanmaya karar verdikleri için koştukları mesafeyi aniden haftada 3 kilometreden 10 kilometreye çıkaran ve bu nedenle stres kırığı gelişen birçok hastayı tedavi ettim.”diyor Op. Dr. Selim Muğrabi. “Bu felakete davetiye çıkarmak demek. Bunun yerine, ilk antrenman haftasında 3 kilometreden 3.3 kilometreye çıkarmalı ve her hafta kilometreyi yaklaşık yüzde 10 artırmaya devam etmeliydiler.”

Bazı insanlar daha hızlı ilerleyebilseler de yüzde 10 kuralı başlamak için iyi bir noktadır. Hedeflerinize uyacak daha özel bir plan için bir ayak ve ayak bileği cerrahına danışmak her zaman en iyisidir.

Bazı insanlar, düztaban olmaları veya daha uzun bir ikinci ayak parmağına sahip olmaları gibi anatomik faktörler nedeniyle aşırı kullanıma bağlı yaralanmalara maruz kalabilirler. Bu kişilerde, bir ayak ve ayak bileği cerrahının reçete edeceği özel ortez ayakkabı tabanları, aşırı kullanıma bağlı yaralanmaların önlenmesinde yardımcı olabilir.

Diğer bir koruyucu yöntem vücudunuzu dinlemektir. Op. Dr. Selim Muğrabi, “Bütün acı kazanç değildir” diyor. “Egzersiz sonrası normalde hissettiğinizden farklı bir rahatsızlık hissederseniz, vücudunuz size kendini ayarlaması ve eski haline gelmesini sağlamak için yavaşlamanızı ve dinlenmenizi söylüyor demektir.”

Aslında, aşırı kullanıma bağlı bir yaralanma oluştuğunda dinlenme çok önemlidir. Doktorlar, aktiviteyi durdurmanızı, dinlenmenizi, ayağınızı yükseltmenizi, buz uygulamanızı ve reçetesiz satılan steroid olmayan anti-enflamatuar ilaçları almanızı önerir. Bu, yaralı dokuya iyileşme fırsatı verir.

Ağrı, üç ile yedi gün içerisinde iyileşmezse, bir ayak ve ayak bileği cerrahını görme zamanı gelmiş demektir. Aşırı kullanıma bağlı bir yaralanmanın teşhisi genellikle basittir çünkü tipik olarak, yaralanma ani bir aktivite artışının ardından ortaya çıkar.

Öte yandan, kişi yaklaşmakta olan bir organizasyon için antrenman yapıyorsa, tedavi zor olabilir. “Bu durum, yaralanmanın dinlenerek iyileşmesi ve gelecekte iyi performans gösterilmesi için dayanıklılığın sürdürülmesi arasında bir denge kurulmasını gerektirir.” diyor Op. Dr. Selim Muğrabi. “Bu gibi durumlarda, iyileşirken hasta için alternatif bir aktivite bulmaya çalışırız.”Bu, örneğin hastanın sabit bir bisiklet kullanmasına izin veren koruyucu bir bot takılması anlamına gelebilir. Yüzme, yaralanma iyileşirken gücü korumak için başka bir seçenek olabilir.

Bazı tendon yaralanmaları o kadar şiddetlidir ki ameliyat gerekir. Bununla birlikte, aşırı kullanıma bağlı yaralanmalarının çoğu istirahat yoluyla çözümlenecektir ve çoğu gerçekçi, sağduyulu hedefler belirleyerek önlenecektir  ve bu da çok yakın zamanda çok şey yapmaktan kaçınmayı gerektirecektir.

Op. Dr. Selim Muğrabi
Op. Dr. Selim Muğrabi
1992 yılında İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesinden mezun oldu. 2002 yılında Ortopedi ve Travmatoloji ihtisasını Haydarpaşa Numune Hastanesinde tamamladı. 2003 yılında Newyork Hospital for Special Surgery’de Ayak ve Ayak Bileği Servisi’nde eğitim aldı. Ardından İstanbul Cerrahi Hastanesinde Ortopedi birimde ayak cerrahisi uzmanı olarak çalıştı. 2007 yılında Türkiye’deki ilk ayak ve ayak bileği merkezi olan İstanbul Ayak ve Ayak Bileği Merkezini açtı. 2010 yılından beri ise kendisine ait olan Fulya Ayak Cerrahisi Merkezinde çalışmaktadır.