Çekiç Parmak Konusunda Ne Yapılabilir?

Çekiç parmakların düzeltilmesi her zaman kolay olmamakla birlikte, genellikle tespit edilmesi kolaydır. Çekiç parmak, baş parmağınızın orta kısmının yukarı doğru bükülmesine ve baş parmağınızın ucunun aşağıya doğru eğilmesine neden olur, bu da çekice benzeyen bir şekil oluşturur – adını buradan alır. Çoğunlukla ikinci, üçüncü veya dördüncü ayak parmağında gelişir ve ayakkabınıza sürtünme nedeniyle etkilenen eklemin üzerinde genellikle bir nasır oluşur. Çekiç parmakların çoğu yetişkin ayaklarda görülürken, bazen çocukları da etkileyebilir. Yürürken ağrı veya rahatsızlığa neden olabilirler.

Nasıl geliştiklerini merak ediyorsunuz, değil mi? Küçük ayak parmaklarının her birinin üç kemiği (falanjı) ve üç eklemi vardır. Tıbben konuşmak gerekirse, çekiç parmak, ayak parmaklarının kökündeki eklemin (Metatarsofalangeal eklem) (yukarı) kasılması yani kontraktürü ve orta ayak parmağı ekleminin (proksimal interfalangeal eklem) (aşağı) kıvrılması yani kontraktürü söz konusu olduğunda oluşur, buna genellikle ayak parmaklarındaki veya ayak kaslarındaki dengesizlik veya uygun olmayan ayakkabıların giyilmesi neden olur.

Çekiç Parmak Oluşumunun Nedenler

Alt bacaktaki ve ayaktaki kaslar, ayak stabilitesine ve fonksiyonuna katkıda bulunur ve bu kasların kuvvetindeki dengesizlikler çekiç parmakların gelişmesine neden olabilir. Bu kas dengesizlikleri genellikle kalıtsal bacak ve ayak yapısından kaynaklanır ancak inme veya omurilik yaralanmasından sonra görüldüğü gibi nörolojik hasara ikincil olarak meydana gelebilir. Bacaktaki kas kuvvetini etkileyen sinir hasarına neden olabilen diyabet, çekiç parmakların gelişebileceği duruma bir örnektir.

Çocuklarda veya genç erişkinlerde yeni gelişmeye başlayan çekiç parmaklar genellikle esnektir, yani ayak parmağı elle düz hale getirilebilir. Ancak çekiç parmak ne kadar uzun süredir mevcutsa, sert veya azaltılamaz olması da bir o kadar olasıdır. Bunun nedeni zamanla kemik ve yumuşak doku değişimlerinin gerçekleşmesidir.

Ayakkabının çekiç parmaklar ve bunyonlar gibi diğer ayak şekil bozukluklarının gelişiminde ne kadar rol oynadığı konusunda tartışmalar vardır. Yüksek topuklu ayakkabılar gibi ayakkabıların ayak parmağında oluşan problemler için tamamen suçlanması mümkün değildir. Bu son derece barizdir çünkü çekiç parmakların en ergonomik ayakkabıları giyen insanları bile etkilediğini görüyoruz. Ayrıca, rutin olarak yüksek topuklu giyen herkeste çekiç parmak rahatsızlığı gelişmez. Bununla birlikte, yüksek topuklu ayakkabılar veya dar ayakkabılar, çekiç parmaklara olumsuz anlamda katkıda bulunur ve özellikle parmak deformasyonlarına eğilimli bir ayak tipi söz konusu ise onları ağırlaştırabilir. Topuklu ayakkabılar sadece ayak parmaklarında krampa ve sürtünmeye neden olmakla kalmaz, aynı zamanda giyildiğinde kas dengesizliği yaratır ve ayak parmaklarına baskı uygulayarak ayakta kasılmalara neden olur.

Çekiç Parmak ile İlgili Sorunlar

Bazı insanlar için çekiç parmak herhangi bir ağrıya neden olmuyorsa veya artrit gibi daha karmaşık bir rahatsızlığın sonucu değilse sadece kozmetik bir endişe kaynağı olabilir. Ancak çoğu zaman, çekiç parmak, ayak hastalıkları tedavisi gerektirebilecek ağrı ya da diğer sorunlarla ilişkilidir. Potansiyel sorunlar veya ilgili durumlar şunları içerir:

  • Ayak parmağının üzerinde veya ayak parmakları arasında ağrılı nasırlar
  • Ayak parmaklarının kökünün altındaki nasırlaşmalar veya boynuzlaşmalar
  • Ayak parmaklarının kökünde ağrı – metatarsalji olarak da bilinir
  • Parmak eklemlerinde artrit ağrısı
  • Romatoid Artrit – Bir otoimmün hastalık ve ayak parmağında şekil bozukluklarına yol açabilecek daha az görülen bir artrit çeşidi
  • Bunyon – Ayağın yan tarafında karakteristik bir şişkinliğe neden olan ayak başparmağının ya da küçük parmağın hizalanma kusuru
  • Düz taban
  • Eklem yastıkçıkları – Sürtünmeye bağlı olarak ayak parmağı eklemlerinin üzerindeki derinin kalınlaşması ve bazen renginin bozulması. Bir nasırdan daha yumuşak görünürler.

Çekiç Parmak Tedavisi

Esnek olan ve yukarıda açıklandığı gibi elle düz bir hale getirilebilen çekiç parmaklar, şekil bozukluklarına olumsuz yönde katkıda bulunan kas dengesizliklerini önlemek için özel olarak geliştirilen egzersizlerle iyileştirilebilir. Bu egzersizler ayağı yukarı doğru çeken ekstansör (uzatıcı) kasları hedef alır. Ayağı dirence karşı yukarıya doğru çekmeyi içeren egzersizler ekstansör (uzatıcı) kasları hedef alacaktır.

Genellikle bir ayak hastalıkları uzmanının verdiği kişiye özel ortezler, çekiç parmaklara ve diğer ayak şekil bozukluklarına yol açan dengesizliklerin giderilmesine yardımcı olabilir. Bunlar, kişinin ayağına özel yapılmış taban çukuru destekleridir. Bazı ayak hastalıkları uzmanları ve diğer ortotik uzmanlar, tezgâh üstü taban çukuru desteklerine topuk veya taban çukuru takozları eklerler ve bu da yürürken parmak pozisyonunun iyileştirilmesine yardımcı olur.

Bu yöntemler bir çekiç parmağın görünümünü ve ilgili belirtileri iyileştirebilir, ancak her zaman daha kötüye gitmelerini engellemeyebilir. Kalıtım, ayaklarımızın görünümünde, onlara ne kadar iyi bakarsak bakalım, güçlü bir rol oynar. Tezgah üstü ayak parmağı atelleri ve çekiç parmaklar için diğer cihazlar kolayca temin edilebilir ve ağrıya neden olabilen ayakkabı sürtünmesini azaltmada yardımcı olurlar.

Esnemeyen çekiç parmaklar, ayak parmaklarını yeniden hizalamak için kemiği ve yumuşak dokuyu çıkaran prosedürler kullanılarak cerrahi olarak düzeltilebilir. Cerrahi düzeltme genellikle risksiz önlemlerin belirtileri hafifletemediği durumlarda veya çekiç parmağın deride yaralar gibi ikincil sorunlara neden olması durumunda yapılır.

Op. Dr. Selim Muğrabi
Op. Dr. Selim Muğrabi
1992 yılında İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesinden mezun oldu. 2002 yılında Ortopedi ve Travmatoloji ihtisasını Haydarpaşa Numune Hastanesinde tamamladı. 2003 yılında Newyork Hospital for Special Surgery’de Ayak ve Ayak Bileği Servisi’nde eğitim aldı. Ardından İstanbul Cerrahi Hastanesinde Ortopedi birimde ayak cerrahisi uzmanı olarak çalıştı. 2007 yılında Türkiye’deki ilk ayak ve ayak bileği merkezi olan İstanbul Ayak ve Ayak Bileği Merkezini açtı. 2010 yılından beri ise kendisine ait olan Fulya Ayak Cerrahisi Merkezinde çalışmaktadır.