Sporcu Ayağı (Ayak Mantarı)

Ayak parmakları arasında kızarıklık, kaşıntı ve döküntü görüldüğünde, çoğu zaman bu durumun sebebi, nadir görülen bir rahatsızlık alan, Sporcu Ayağı veya atlet ayağı olarak da adlandırılan bir tür ayak mantarıdır. Spor salonu ve spa gibi nemli ortamlarda gelişen mantarlar terli çorap veya ayakkabı içerisinde yayılır. Oldukça bulaşıcı olan bu mantarlar kirli zemin, havlu veya kıyafetler yoluyla rahatlıkla bulaşabilir.

Saçkırana neden olan da dahil olmaz üzere birçok mantar türü Sporcu ayağına neden olabilir. Çoğu vaka sadece belirtilere bakılarak anlaşılabilir. Daha ciddi olan veya tekrarlayan vakalarda, KOH testi olarak da bilinen, deri yüzeyinden alınacak kazıntı örneğinin mikroskop altında değerlendirilmesi gerekebilir.

Hafif vakalar reçetesiz satılan mantar önleyici krem veya sprey ile tedavi edilebilir. Ciddi veya inatçı enfeksiyonlar, 2 ila 6 ay süresince ağız yoluyla alınan terbinafin veya itrakonazol gibi mantar önleyici bir ilaç tedavisi gerektirebilir.

Ayak Tırnağı Mantarı (Onikomikoz)

Onikomikoz, tırnak altında gelişen ve yavaş ilerleyen bir mantar türüdür. Belirtileri arasında ayak tırnağında sarımsı ve beyaz renkli leke oluşumu, tırnakta kalınlaşma ve pullanma, ve hatta tırnak düşmesi sayılabilir. Onikomikoz çoğu zaman sporcu ayağı rahatsızlığına eşlik eder. Ayrıca, bağışıklık sistemi zayıf ve periferik damar hastalığı (ayaklarda kan akışının azalması ile tanımlanır) olan kişilerde görülme olasılığı daha fazladır.

Tanı koymak için KOH testi ile birlikte görsel inceleme gerçekleştirilir. Tırnaktan kazınarak alınacak doku örneği, spesifik patojen mantarın tespitinde yardımcı olabilir.

Onikomikozun tedavisi, topikal kremlerin tırnak dokusuna nüfuz edememesinden dolayı biraz zordur. Ağız yoluyla alınacak mantar önleyici ilaç tedavisinin başarı şansı daha yüksektir ancak mantarın tamamen yok edilmesi 6 ila 12 ay sürebilir.  Tedavide genel olarak terbinafin tercih edilir, çoğu zaman da itrakonazol veya başka bir oral mantar önleyici ilaç ile desteklenir.

Ayak tırnağındaki mantar enfeksiyonu tedavisinde mantar önleyici oral ilaçlar gerekebilir.

Bakteriyel ayak enfeksiyonu

Mantar enfeksiyonlarından daha nadir görülse de, bakteriyel ayak enfeksiyonları bölgesel bir enfeksiyondan, tüm sisteme (tüm vücuda) yayılan ciddi bir rahatsızlığa dönüşebilir. Bakteriyel ayak enfeksiyonları çoğu zaman derin bir yara sonucu oluşan ciltteki kesiklerden ve sıyrıklardan nüfus eder.

Tırnağın altında veya yakınında gelişen bir bakteriyel enfeksiyon, çoğu zaman tırnak batması (onikokriptoz) rahatsızlığının sonucunda gelişir. Hatta, derinin dış katmanını (epidermis) etkileyen egzama, sporcu ayağı veya ağır güneş yanığı gibi sorunlar da enfeksiyon oluşumu için önemli birer risk kaynağıdırlar.

Bakteriyel ayak enfeksiyonu herkeste görülebileceği gibi, aşağıda sayılan kişilerde komplikasyon riski daha fazladır:

  • Yaşlılar.
  • Ayak bölgesinde kan dolaşımı zayıflamış olan ve enfeksiyonla mücadele yeteneği azalmış olan diyabetliler.
  • Tedavi edilmemiş HIV virüsü taşıyanlar gibi, bağışıklık sistemi zayıflamış olanlar.
  • Kemoterapi görenler veya bağışıklık (immun) sistemini baskılayıcı ilaçlar kullananlar.

 

Bakteriyel enfeksiyon geliştiğinde derinin o bölgesinde kızarıklık, şişme ve ağrı görülür. Hatta irin şeklinde sarı veya yeşilimsi akıntı görülebilir. Bakteriyel enfeksiyonunun en yaygın görülen türünden Staphylococcus aureus adlı bakteri sorumludur, diğerleri ise bazı spesifik koşullarla ilişkilidir.

Eritrazma

Çoğu zaman mantar ile karıştırılan bir bakteriyel enfeksiyon türü de eritrazmadır. Eritrazmaya Corynebacterium minutissimum bakterisi neden olur. Bu enfeksiyon en çok diyabetli ve obez kişilerde görülür. Mantar oluşumundaki gibi, bakteri öncelikle koltuk altı, göğüs altı, kasık veya ayak parmaklarının arası gibi deri kıvrımlarına yerleşir. Enfeksiyon bölgesi başlangıçta pembedir, fakat cildin pullanıp dökülmeye başlamasıyla hızla koyulaşır ve kahverengileşir.

Eritrazma teşhisinde, genellikle Wood ışığı olarak da bilinen, ultraviyole bir lamba kullanılır. Bu ışıkta bakteri neredeyse mercan pembesi renginde ışıldar. Eritrazma en iyi şekilde topikal fusidik asit kremi ile ya da, azitromisin veya eritromisin gibi oral bir antibiyotik ile tedavi edilir.

Op. Dr. Selim Muğrabi
Op. Dr. Selim Muğrabi
1992 yılında İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesinden mezun oldu. 2002 yılında Ortopedi ve Travmatoloji ihtisasını Haydarpaşa Numune Hastanesinde tamamladı. 2003 yılında Newyork Hospital for Special Surgery’de Ayak ve Ayak Bileği Servisi’nde eğitim aldı. Ardından İstanbul Cerrahi Hastanesinde Ortopedi birimde ayak cerrahisi uzmanı olarak çalıştı. 2007 yılında Türkiye’deki ilk ayak ve ayak bileği merkezi olan İstanbul Ayak ve Ayak Bileği Merkezini açtı. 2010 yılından beri ise kendisine ait olan Fulya Ayak Cerrahisi Merkezinde çalışmaktadır.